۰ تا ۱۰۰ قوانین و ضوابط ساخت انباری در ساختمان + بررسی مهمترین نکات

تعریف انباری چیست؟

انباری فضایی است که به‌منظور نگهداری وسایل غیرضروری، مصالح یا تجهیزات ساختمانی در نظر گرفته می‌شود.

شهرداری‌ها معمولاً انباری را به دو دسته کلی تقسیم می‌کنند:

• انباری مسکونی: مخصوص هر واحد مسکونی و متعلق به همان مالک.
• انباری تجاری: بخشی از املاک یا واحدهای تجاری، با کاربری مخصوص نگهداری کالا.

 

 

تعریف و ضوابط انباری مسکونی

در این قسمت به بررسی تعریف، ضوابط و ابعاد انباری مسکونی می پردازیم.

 

تعریف انباری مسکونی

انباری مسکونی بخشی از ساختمان‌های مسکونی است که به‌صورت اختصاصی برای هر واحد تعریف می‌شود. موقعیت آن می‌تواند در پارکینگ، حیاط، زیرزمین یا طبقات فوقانی باشد.

 

ضوابط انباری مسکونی طبق مقررات ملی ساختمان:

• حداقل متراژ انباری در آپارتمان: ۳ تا ۶ متر مربع
• حداقل عرض انباری: نباید کمتر از ۱٫۲ متر باشد
• ارتفاع مفید انباری: حداقل ۲٫۲ متر
• هر انباری باید دارای درِ مستقل و قفل‌پذیر باشد
• ساخت انباری باید در نقشه مصوب شهرداری پیش‌بینی شده باشد

 

ابعاد انباری مسکونی استاندارد

در اغلب شهرها، ابعاد پیشنهادی توسط شهرداری به شرح زیر است:

 

ضوابط و قوانین ساخت انباری تجاری

در این بخش به بررسی ضوابط، قوانین، تعریف و کاربری انبار تجاری میپردازیم.

 

تعریف انباری تجاری

انباری تجاری به فضاهایی گفته می‌شود که برای ذخیره یا نگهداری کالا، مواد اولیه یا تجهیزات فروشگاه‌ها و کارگاه‌ها طراحی می‌شوند.

 

کاربری انباری تجاری چیست؟

کاربری این نوع انباری از نظر شهرداری، “پشتیبانی از فعالیت واحد تجاری اصلی” است و باید در نقشه تفکیکی ملک درج شده باشد.

 

ضوابط انباری تجاری

• احداث انباری فقط در صورت وجود مجوز کاربری تجاری یا صنعتی مجاز است.
• انباری نباید در مسیر عبور عمومی یا مشاعات ساخته شود.
• در صورت تغییر کاربری بدون مجوز، ملک مشمول جریمه کمیسیون ماده ۱۰۰ خواهد شد.

 

قانون انباری آپارتمان

براساس ضوابط معماری و شهرسازی ایران، احداث انباری برای هر واحد مسکونی الزامی نیست؛ اما در ساختمان‌های بیش از ۵ واحد، وجود فضاهای ذخیره (انباری) الزامی است.

نکات مهم:

• انباری باید در قسمت‌های غیرمسکونی (پارکینگ، زیرزمین یا طبقه منفی) در نقشه دیده شود.
• در قوانین آپارتمان، انباری ملک اختصاصی مالک واحد است و جزو مشاعات محسوب نمی‌شود.

 

متراژ و ابعاد انباری در آپارتمان

• حداقل متراژ مجاز در ساختمان‌های نوساز: ۳ متر مربع
• حداکثر مجاز معمولاً ۸ متر مربع (با تایید ناظر سازه)
• حداقل عرض: ۱ تا ۱٫۲ متر

 

ساخت انباری در بخش‌های مختلف ساختمان

در این بخش قصد داریم به بررسی ساخت انباری در بخش های مختلف اعم از پارکینگ، پشت بام و حیاط منزل بپردازیم.

 

ساخت انباری در پارکینگ

ساخت انباری در پارکینگ از موارد حساس است چون ممکن است باعث کاهش فضای پارک خودرو شود.

قوانین:

• مجاز است فقط در صورتی‌که با تأیید شهرداری انجام شود.
• حداقل ابعاد انباری در پارکینگ: ۲×۲ متر
• جریمه ساخت انباری در پارکینگ بدون مجوز: کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری – تخریب یا جریمه نقدی

 

 

ساخت انباری در پشت بام

در حالت کلی، ساخت انباری در پشت‌بام غیرمجاز است مگر در موارد خاص.

دلایل ممنوعیت:

• افزایش بار سازه‌ای روی سقف
• تغییر نمای ساختمان
• اشغال فضای مشاعی

اما اگر بخواهید انباری سبک روی پشت‌بام بسازید:

• فقط با مصالح سبک مانند ورق گالوانیزه یا ایرانیت موجدار مجاز است.
• با مجوز کتبی از شهرداری و تایید مهندس ناظر باید انجام شود.
• در غیر این صورت، شامل جریمه ساخت انباری در پشت بام خواهید شد.

 

ساخت انباری در حیاط منزل

• نیاز به مجوز ساخت از شهرداری منطقه دارد.
• انباری نباید موجب اشغال معبر یا تغییر در سطح اشغال مجاز ملک شود.
• جریمه ساخت انباری در حیاط بدون مجوز، معمولاً بین ۵ تا ۱۵ میلیون تومان بسته به متراژ متغیر است.

 

 

ضوابط ساخت انباری در مشاعات و راه‌پله

در این بخش قصد داریم به بررسی ساخت انباری در مشاعات، راه پله و بالای سرویس بهداشتی در ساختمان بپردازیم.

 

ساخت انباری در مشاعات

براساس قانون تملک آپارتمان‌ها، هیچ فردی حق ندارد در بخش‌های مشاعی مانند راه‌پله، پشت‌بام یا پارکینگ انباری بسازد مگر با رضایت کتبی تمام مالکین.

در غیر این صورت، ساخت‌وساز غیرقانونی محسوب می‌شود و شهرداری می‌تواند دستور قلع بنا را صادر کند.

 

آیا انباری جز مشاعات است؟

خیر، انباری مربوط به هر واحد، ملک اختصاصی همان مالک است و در سند تفکیکی قید می‌شود.

 

ساخت انباری در راه پله یا بالای سرویس بهداشتی

• در راه‌پله‌ مجاز نیست چون مانع دسترسی اضطراری می‌شود.
• انباری بالای سرویس بهداشتی فقط در صورتی مجاز است که در نقشه تأیید‌شده وجود داشته باشد.

 

 

ساخت انباری با مصالح مختلف

ساخت انباری را می توان با استفاده از مصالح مختلف شروع کرد. در جدول زیر به بررسی ساخت انباری با مصالح مختلف اعم از قوطی، ایرانیت، ورق گالوانیزه، آجر و سیمان خواهیم پرداخت: 

قیمت ورق گالوانیزه و قیمت قوطی آهن را همه روزه می توانید در سایت مدیران آهن مشاهده کنید.

 

راهنمای انتخاب هوشمندانه مصالح مورد نیاز ساخت انباری

برای ساخت انباری می توان از مصالح مختلفی بسته به موقعیت انباری استفاده کرد. برای آشنایی شما با نحوه انتخاب مصالح مورد نیاز ساخت انباری، راهنمای ساده‌ای برای انتخاب هوشمندانه مصالح مورد نیاز ساخت انباری را به تصویر کشیده ایم:

 

هزینه ساخت انباری در بخش‌های مختلف

ساخت انباری در بخش های مختلف ساختمان از هزینه های متفاوتی برخوردار است. در جدول زیر نرخ ساخت انباری در محل های متفاوت ساختمان را برای سال 1404 بررسی کرده‌ایم:

 

تخلفات و جریمه‌ها

ساخت انباری بدون مجوز یا خارج از نقشه مصوب، در هر بخش ساختمان، خلافی ساختمانی محسوب می‌شود. شهرداری معمولاً ابتدا اخطار توقف عملیات ساختمانی و سپس ارجاع به کمیسیون ماده ۱۰۰ را صادر می‌کند.

در صورت تکرار، ممکن است رأی به تخریب یا مسلوب‌المنفعه کردن انباری داده شود.

 

 

خلافی انباری

خلافی انباری به هرگونه ساخت‌وساز یا تغییر در فضای انباری گفته می‌شود که خارج از نقشه مصوب شهرداری یا بدون اخذ مجوز رسمی انجام گرفته باشد.

در واقع، اگر مالک اقدام به افزایش متراژ، تغییر مکان یا ساخت انباری جدید در مشاعات، پشت بام، حیاط یا پارکینگ کند، شهرداری آن را به‌عنوان تخلف ساختمانی شناسایی می‌کند.

مصادیق رایج خلافی انباری:

• ساخت انباری بدون درج در پروانه ساخت
• تغییر کاربری پارکینگ یا انباری عمومی به انباری اختصاصی
• ساخت انباری در مشاعات بدون رضایت کامل ساکنان
• ایجاد سقف یا دیوار اضافی با مصالح سنگین در انباری‌های سبک یا پرتابل

شهرداری در صورت مشاهده تخلف، معمولاً از طریق کمیسیون ماده ۱۰۰ اقدام کرده و مالک باید یکی از دو مسیر را طی کند:

1. پرداخت جریمه و اخذ مجوز تثبیت (در صورت امکان قانونی)
2. تخریب کامل انباری طبق رأی صادره از شهرداری

بنابراین پیش از هرگونه تغییر در انباری، بهتر است ابتدا از نقشه مصوب ساختمان و دفتر خدمات الکترونیک شهر استعلام گرفته شود تا درگیر روندهای جریمه و قلع بنا نشوید.

 

جریمه ساخت انباری در پشت بام یا پارکینگ

ساخت انباری در پشت بام یا پارکینگ یکی از متداول‌ترین تخلفات ساختمانی مسکونی است که مالکان معمولاً بدون اطلاع از قانون انجام می‌دهند.

اما شهرداری این موضوع را تغییر در کاربری و سطح اشغال ساختمان تلقی کرده و برای آن جریمه یا حکم تخریب صادر می‌کند.

جریمه ساخت انباری در پشت‌بام:

• اگر انباری از مصالح سبک (مثل ورق گالوانیزه یا ایرانیت) ساخته شده باشد، در برخی مناطق با جریمه نقدی بین ۵ تا ۲۰ میلیون تومان (بسته به متراژ) قابل تثبیت است.
• در صورت ساخت با مصالح سنگین (آجر، سیمان یا تیرآهن) معمولاً دستور قلع صادر می‌شود چون باعث تغییر در بار سازه و ایمنی است.
• کمیسیون ماده ۱۰۰ بسته به شرایط بنا، بین تخریب، پلمب یا جریمه نقدی یکی را انتخاب می‌کند.

جریمه ساخت انباری در پارکینگ:

• اگر انباری باعث کاهش فضای مفید پارک شود، معمولاً غیرقابل بخشش است.
• مبلغ جریمه برای هر متر مربع اضافی بین ۱ تا ۲ برابر ارزش معاملاتی منطقه محاسبه می‌شود.
• در برخی ساختمان‌ها اگر فضا قابل بازیابی باشد (مثلاً انباری سبک باشد)، مالک فقط با پرداخت جریمه تثبیت مواجه می‌شود.

 

 

نکته مهم: اگر ساخت انباری در پشت‌بام یا پارکینگ همراه با تغییر نمای ساختمان یا انسداد مسیر عبور باشد، احتمال صدور حکم تخریب قطعی بیشتر است.

 

آیا امکان تغییر کاربری انباری وجود دارد؟

از جمله مواردی که زیاد دیده شده است، این است که مالک اگر انباری بزرگی دارد به دنبال تغییر کاربری آن به مسکونی یا تجاریست. این کار خلاف قوانین شهرداری است. اما اگر ملک شخصی ست و مالک نیز بر انجام این کار اصرار دارد بدون اطلاع شهردار ممکن است موفق به انجام این کار شود ولی در ساختمان های با چندین مالک انجام چنین کاری به راحتی ممکن نیست و نیاز به رضایت کتبی تمام مالکین دارد که معمولا نیز غیر ممکن است. علاوه بر آن، مجوزهای شهرداری نیز لازم خواهد بود.

 

جریمه تبدیل انباری به مسکونی

تبدیل انباری به فضای مسکونی (مثل تبدیل به اتاق، دفتر کار یا آشپزخانه کوچک) از نظر شهرداری و قانون ساخت‌وساز، تغییر کاربری غیرمجاز محسوب می‌شود.

چون انباری اصولاً هیچ‌یک از استانداردهای تهویه، نورگیری و ایمنی حریق فضاهای مسکونی را ندارد.

 

قانون شهرداری در مورد تبدیل انباری به مسکونی:

بر اساس مقررات کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری، تغییر کاربری بدون مجوز رسمی تخلف ساختمانی است و مشمول مجازات می‌شود.

انواع جریمه‌ها:

1. جریمه نقدی: میزان آن بر اساس موقعیت ملک و ارزش معاملاتی از ۵٪ تا ۱۵٪ ارزش کل ملک متغیر است.
2. پلمب یا تخریب: اگر تغییر کاربری خطر ایمنی یا حذف فضای پارک را در پی داشته باشد، کمیسیون حکم تخریب صادر می‌کند.
3. لغو پایان‌کار: در برخی موارد شهرداری پایان‌کار ساختمان را باطل می‌کند تا مالک تغییرات را برگرداند.

 

 

نکته:

حتی اگر مالک هزینه‌ای برای تغییر کاربری و دکوراسیون داده باشد، در صورت تخلف قانونی باید فضا را به حالت اولیه بازگرداند. بنابراین قبل از هر تغییری، از اداره شهرسازی منطقه استعلام بگیرید تا از پرداخت جریمه سنگین یا قلع بنا جلوگیری شود.

 

نکات ایمنی مرتبط با انباری

انباری معمولا محلی برای نگهداشتن وسایلی که برای مدت طولانی به آن ها نیازی نیست. برخی از این وسایل نیز مانند پارچه و چوب و کاغذ قابل اشتعال هستند. از همین رو انباری ها بسیار مستعد آتش‌سوزی می باشند. توجه به این مسئله در زمان طراحی انباری بسیار ضروری ست. راهروهای منتهی به انباری باید از عرض کافی برخوردار باشند تا در صورت وقوع حریق به راحتی بتوان افراد یا وسایل را از آنجا منتقل کرد.

نگهداری مواد محترقه در داخل انباری خطرناک است و بهتر است نباید انجام شود. از دیگر مواردی که انباری را تهدید می کند خطر سرقت است. از آنجا که انباری در فضای خارج از واحد قرار دارد و رفت و آمد به آن کمتر است ممکن است مورد طمع سارقان قرار بگیرد. برای حفاظت از انباری بهتر است از قفل ها ایمنی و یا دوربین های مدار بسته استفاده کرد. فضای انباری باید از روشنایی مناسب برخوردار باشد. کم نور بودن و شلوغ و نامرتب بودن انباری می تواند باعث ایجاد آسیب و جراحت به افراد شود. بهتر است فضای انباری قفسه بندی شده باشد. این کار به نظم و ترتیب درون انباری بسیار کمک می کند.

 

استفاده از کانکس به عنوان انباری

کانکس یک فضای بسته ساخته شده از ورق فولادی ست که کاربردهای بسیار متنوعی دارد. یکی از کاربردهای کانکس نیز می تواند استفاده به عنوان محلی برای انبار کردن وسایل باشد. به عبارت دیگر در محل هایی که امکان ساخت و ساز وجود ندارد و یا با محدودیت فضا روبرو هستیم می توان از کانکس های پیش ساخته به عنوان انباری استفاده کرد. واحدهای مسکونی، واحدهای تولیدی و صنعتی از جمله مواردی هستند که می توانند از کانکس انباری استفاده کنند.

 

 

کانکس های انباری معمولا در محل کارخانه ساخته شده و به محل مورد نظر منتقل می شوند هر چند امکان ساخت و یا مونتاژ آن ها در محل نیز وجود دارد. استفاده از کانکس انباری در پشت بام منازل مسکونی می تواند برای قرار داردن وسایلی مانند مواد بهداشتی و غیره مفید باشد.

برای خرید و استعلام قیمت انواع مقاطع فولادی، از جمله قیمت تیرآهن و قیمت میلگرد با شماره ۰۳۱۳۴۱۵۵ با کارشناسان ما در تماس باشید.

 

جمع‌بندی

ضوابط و قوانین ساخت انباری بسته به محل احداث (پارکینگ، پشت‌بام، حیاط یا مشاعات) متفاوت است، اما محور اصلی در تمام آن‌ها رعایت نقشه مصوب، کسب مجوز رسمی از شهرداری و حفظ ایمنی سازه است. اگر قصد ساخت انباری دارید، حتماً قبل از شروع کار با مهندس طراح یا دفتر خدمات شهرسازی منطقه مشورت کنید.

 

خرید انواع مصالح ساخت انباری از مدیران آهن